İnsülin Direnci

İnsülin Tanımı- Belirtileri & İnsülin Direncinde Beslenme Nasıl Olmalıdır?

İnsülin, glukozu hücre içine alıp, enerji için kullanılmasını sağlayan bir hormon olup pankreasın beta hücrelerinden salgılanır.

 

Vücutta beyin, böbrek medullası, retina dışında her dokunun besin maddelerinden yararlanabilmek için insüline gereksinimi vardır. Karaciğer, yağ ve kas dokusunda gereksinim ön plandadır.
Olayın mekanizmalarına yani biyokimyasına girmeden kabaca söylemek gerekirse İNSÜLİN DİRENCİ;

Dengesiz bir şekilde ya da kötü beslenme durumunda, çok fazla basit karbonhidrat (şeker, çikolata, pasta, hamur işleri, beyaz undan yapılmış besinler, beyaz ekmek) tüketimi sonucu pankreastan çok fazla insülin salgılanmaya başlar. İnsülinin etki etmesi gereken dokuda cevabın azalmasıyla kan şekeri yüksek seyreder ve insülin direnci gelişmeye başlar.

8 saat açlık sonrası HOMA-IR değeriniz 2,5 tan yüksekse sizde de insülin direnci gelişmeye başlamış demektir.Obezite ve hareketsiz yaşam insülin direncine sebep olabilir. İnsülin direncinde en fazla görülen belirtileri ise;

•Birinci sırada yemek yedikten kısa bir süre sonra acıkmak yer alıyor. Çünkü insülin glukozu hücre içine sokamıyor. Yani sürekli acıkma ve açlık krizi yaşamak insülin direncine sahip olduğunuzun sinyali olabilir.

•Bel çevrenizde belirgin artışla birlikte çok fazla kilo almının olması

•Zor kilo vermek

•Yemekten sonra uyku hali

•Halsizlik,terleme, gece geç yatma sabah uyanamama gibi sıralanabilir.

İnsülin direnciniz var diye hemen ilaçlara sarılmanız gerekmiyor, diyetisyen eşliğinde uygun tıbbi beslenme tedavisi+egzersiz ile bunun üstesinden gelebilirsiniz. Ancak doktorunuzun gerekli gördüğü noktada ilaç+ tıbbi beslenme tedavisi+egzersiz uygun bir kombinasyon olacaktır. 

 

İnsülin direncinde nasıl beslenmeliyizden hemen önce ilk olarak hangisi durumlarda insülin direnci riskiyle karşılaşma olasılığımız artıyor buna değinmek istiyorum.

 

•1.derece akrabada Tip-2 diyabet varlığı

•Gebelik döneminde görülen diyabet

•Polikistik over sendromu

•Bozulmuş glukoz toleransı

•Obezite 

İnsülin direnciyle birlikte karaciğer ve kas dokusuna karbonhidrat girişi azaldığından, kanda şeker yüksekliği meydana gelir ve karbonhidratın fazlası serbest yağ asitlerine çevrilmeye başlar. İnsülin direnci olan hastalarda düşük HDL düzeyi, kanda artmış serbest yağ asitleri ve yüksek trigliserit seviyeleri yaygındır. Obez bireylerde insülin direnci görülebilir ya da insülin direnci olan hastalar obeziteye yatkınlık gösterebilir/obezdir. Yapılan çalışmalar kalori kısıtlamasıyla bir süre sonra kilo değişmese bile insülin duyarlılığının arttığını göstermektedir. (Yani hücreler insüline yanıt verebiliyor, insülin direnci düşüyor)


İNSÜLİN DİRENCİM VAR NASIL BESLENMELİYİM?

Sağlıklı beslenme birlikteliğinde düzenli egzersizin şart olduğunu vurgulayarak bu direnci kırabilmek mümkün.

•Düşük glisemik indeksli dediğimiz kan şekerini yükseltme hızı daha düşük olan besinleri tercih etmemiz insülin direncinde tıbbi beslenme tedavisi için birinci basamak. Yüksek glisemik indeksli besinler(kuru meyveler, meyve suları, muz, patates, pirinç pilavı vs) de elbette yasaklılar grubunda değil, daha seyrek tüketilmesini istediğimiz, tüketirken dikkatlice porsiyon kontrolü sağlamanız gereken gruptalar.

•Basit şekerler(çikolata, şeker, hamur işi besinler, bal, reçel, pekmez, şerbetli tatlılar, beyaz un) yerine kompleks karbonhidratlara(tam tahıl tam buğday kepek ekmek, tam tahıllı ürünler, bulgur, makarna, pilav, kurubaklagiller) yönelmek daha uzun süre düzenli ve dengede bir kan şekeri sağlarken daha uzun süre tok kalmanızı sağlayacaktır. Ancak hepsinin tüketilmesi gereken miktarı bireye özeldir.

•Lif içeriği zengin besinlere yani özellikle sebze ve salatalara bol miktarda öğünlerinizde yer vermelisiniz. 

•Taze meyve tüketimini ara öğünlerinizde süt grubundan besinlerle ya da kuruyemişlerle yapabilirsiniz. Hatta meyvelerinizi mümkün olursa kabuğuyla tüketmek de lif alımınızı arttırır.

•Trans yağ içeren besinler, işlenmiş etler kaçınılmasını istediğimiz besinler arasında yer alıyor.

•Omega-3 (yağlı balıklar, keten tohumu, ceviz, chia tohumu, semiz otu) alımını arttırmanız yine insülin direnci için önemlidir, sağlıklı yağlara beslenme rutininizde yer verin.

•Haftada iki kez mutlaka kurubaklagilleri sofranızda bulundurmaya çalışın

•Paketli gıdalardan, içeriğini bilmediğiniz besinlerden uzak durmanızda fayda var.

•Kaliteli ve yeterli karbonhidrat, protein ve yağ kaynaklarını öğünlerinizden eksik etmeyin. 

Hem insülin direnci hem de kilo problemi yaşayan biriyseniz, evet insülin direcinde kilo vermek bir "tık" zor ancak imkansız değildir ve beslenmeniz düzene girdiğinde kan değerlerinizdeki iyileşmeyi siz de göreceksiniz. Bireye özel insülin direncine uygun tıbbi beslenme tedavisi için size en yakın diyetisyene ulaşmayı ihmal etmeyin.

Sağlıkla kalın!


Dyt. Burcu KARA
Telif Hakkı © 2019 Diyetisyen Burcu Kara
Tüm Hakları Saklıdır.